19 - 04 - 2018

VinylPlus verduurzaamt de Europese pvc-waardeketen

 

Tekst: Igor Znidarsic

 

'We hebben grote vorderingen gemaakt'

 

Flexibel, eenvoudig te bewerken, breed toepasbaar. Geen wonder dat pvc ontelbare toepassingen kent in ons dagelijks leven. In de jaren tachtig en negentig kreeg het materiaal een slechte naam, onder meer vanwege de loodhoudende stabilisatoren en de groeiende afvalberg. Maar anno 2018 is het lood uitgefaseerd, vindt op grote schaal recycling plaats en gloort dankzij het vrijwillige programma VinylPlus een duurzame toekomst.

 

Waterleidingen, riolering, verpakkingen, raamkozijnen, dashboards, kabels, vloerbedekking, creditcards, medische applicaties, speelgoed – het aantal toepassingen van polyvinylchloride (pvc) is ontelbaar. Na de Tweede Wereldoorlog werd het niet voor niets een van de meest gebruikte polymeren. Maar het succes had een keerzijde. In de jaren tachtig en negentig kwam er veel kritiek vanuit de ngo’s vanwege de cadmium- en loodhoudende stabilisatoren, diverse additieven (zoals weekmakers) en de gechloreerde koolwaterstoffen en dioxines die bij verbranding vrijkomen. Daarnaast was er een groot afvalprobleem. IKEA bande pvc zelfs uit alle meubels en 
textielproducten. 

“Pvc was het zwarte schaap van de plastics-familie”, vertelt Brigitte Dero, general manager van VinylPlus. Dit programma is in 2000 door de pvc-industrie in de EU-landen plus Noorwegen en Zwitserland vrijwillig opgezet als antwoord op de kritiek, met als doel de hele waardeketen te verduurzamen. Een van de speerpunten is duurzaam gebruik van additieven. “Door twijfelachtige additieven te vervangen door nieuwe met een veilig  etoxicologisch profiel”, legt Dero uit. Nadat eerst cadmium was uitgebannen, is daarna lood aangepakt. “Om zo’n additief te vervangen is heel veel R&D nodig, met de bijbehorende hoge investeringen”, aldus Dero. “Tegelijkertijd moet je concurrerend blijven op de wereldmarkt en een product bieden met dezelfde kwaliteit en prestatie. Een lastige opgave, waar altijd een lange transitieperiode voor nodig is.”

Het is de pvc-industrie inmiddels gelukt om gedurende vijftien jaar lood volledig uit te faseren. En, niet onbelangrijk: “Zonder daarbij marktaandeel te verliezen.

 

 


Lees verder: 

Traceerbaarheid
Een ander speerpunt is recycling. De hoeveelheid gerecycled pvc is stapsgewijs verhoogd en bedraagt inmiddels 600.000 ton per jaar. “Dat is enorm, als je bedenkt dat we bij nul zijn begonnen”, aldus Dero. Ook dit vergde forse investeringen. Het streven is om naar 800.000 ton te gaan in 2020. “Daarbij houden we de kwaliteit en de veiligheid van de producten goed in de gaten. We beheersen de stromen, weten precies welk afval het proces in gaat, wie het recyclet, wat er naar buiten gaat en in welke applicatie het recyclaat wordt gebruikt. Dankzij deze traceerbaarheid en dankzij gebruik van gecertificeerde recyclingbedrijven lukt het om een hoge kwaliteit product af te leveren.”

Overigens is niet alles herbruikbaar in dezelfde toepassing. Witte pvc-raamkozijnen bijvoorbeeld worden als recylaat nooit wit en krijgen nooit dezelfde eigenschappen (temperatuur, uv-straling, kleurvastheid) als gemaakt van virgin material. Het recyclaat kan wel toegepast worden in het binnenste van de kozijnen of worden verwerkt tot andere producten. De overige drie speerpunten van het VinylPlus-programma zijn: de energieconsumptie verlagen; emissies van broeikasgassen en gechloreerde koolwaterstoffen reduceren; en sustainability awareness creëren, wereldwijd, dus ook buiten Europa. VinylPlus werkt hierbij nauw samen met The Natural Step (TNS), een organisatie die bedrijven en organisaties helpt om stap voor stap te verduurzamen. De kracht van de TNS-methode zit in de integrale aanpak. VinylPlus focust niet voor niets sterk op de zeventiende Sustainable Development Goal (SDG) van de Verenigde Naties: Partnership. “De enige manier om dingen gedaan te krijgen richting circulaire economie is samenwerking in de hele waardeketen”, zegt Dero. “Alleen zo kunnen we vorderingen maken, zo hebben wij de afgelopen zeventien jaar geleerd.” 

In VinyPlus zijn inmiddels tweehonderd partijen verenigd. “Niet alleen producenten van de resins en additieven, maar ook de converters, die de materialen produceren. Verder zijn ngo’s en overheden erbij betrokken.” De eindgebruikers, de grote merken en retailers, hebben zich nog niet aangesloten. “Dat is de volgende fase”, aldus Dero. “We zijn in gesprek.”

 

‘We willen dat pvc hét materiaal is als je kiest voor duurzaamheid’

 

Grote merken
VinylPlus stelt telkens een tienjarig programma vast. Binnenkort worden de doelen voor 2020-2030 bepaald. Dat begint met een brede consultatie, ook buiten de sector. “Om beter de behoeften van de samenleving te begrijpen”, legt Dero uit, “en om de kritiek die ons misschien ontgaat te horen.”Het uiteindelijke doel is dat pvc een betaalbaar product is dat beantwoordt aan de maatschappelijke behoeften. “We hebben grote vorderingen gemaakt, maar een reputatie verbeteren is vaak een lange weg, dat doe je niet in één dag. Door voortdurend onze duurzaamheids-performance te verbeteren brengen we de acceptatie steeds dichterbij. We willen dat pvc hét materiaal is als je kiest voor duurzaamheid. Ook bij de grote merken, die nu misschien niet voor pvc kiezen vanwege de jarenlange negatieve campagne van de ngo’s.” 

VinylPlus is volgens Dero een van de weinige vrijwillige industriële commitments in Europa die succesvol zijn en volledig transparant worden gecommuniceerd. Dat nog niet alle grote pvc-spelers zich erbij hebben aangesloten is jammer, maar uiteindelijk zullen ook zij aanhaken, denkt Dero. “We worden steeds aantrekkelijker. De vorderingen die we maken worden zichtbaar, en wie zich daar niet bij aansluit zal uiteindelijk achterblijven.” 

 

Polyvinylchloride
Polyvinylchloride (pvc) is een veelvuldig toegepaste thermoplast die ontstaat na polymerisatie van het monomeer vinylchloride. Pvc is minder afhankelijk van fossiele grondstoffen dan veel andere thermoplasten, omdat het voor 57 procent wordt gemaakt uit zout en voor 43 procent uit aardolie. Het materiaal werd bij toeval ontdekt in 1838 toen er een witte vaste stof ontstond nadat een fles vinylchloride was blootgesteld aan zonlicht. In 1926 werd een methode ontwikkeld om pvc te plasticeren door verschillende additieven toe te voegen. Het resultaat was een flexibel en eenvoudig te bewerken en daardoor breed toepasbaar materiaal.

 

Wet- en regelgeving
Om duurzaamheid naar een hoger plan te brengen is volgens Dero aanpassing nodig van sommige wet- en regelgeving. “Er is een mismatch tussen REACH en de Waste Framework Directive. Als je bijvoorbeeld een oud raamkozijn waarin nog lood of cadmium is verwerkt wilt recyclen, moet je het als gevaarlijk afval behandelen en wordt het onder REACH automatisch gekenmerkt als een gevaarlijk product, ook als het daarvoor nooit als zodanig werd beschouwd. Dit maakt recyclen gecompliceerd en duur. Gelukkig zoekt de Europese Commissie momenteel een oplossing voor dit probleem.”

 

The Natural Step
The Natural Step helpt bedrijven en organisaties om stap voor stap te verduurzaam. De vier principes zijn: delf geen fossiele brandstoffen en zware metalen; produceer en gebruik geen giftige stoffen; put de natuur niet uit; verdeel de rijkdom zo dat elk mens in zijn basisbehoefte kan voorzien. “Het is een partnerschap met een kritische vriend”, zegt Dero over de nauwe samenwerking tussen VinylPlus en The Natural Step. “Het is goed om een kritische externe blik te hebben op wat je aan het doen bent. Zij helpen ons ook om contacten te leggen met andere ngo’s. En zoals de meeste ngo’s zeggen ze altijd dat we niet snel genoeg gaan.”


Lees meer over dit onderwerp via de tag(s):
Chemie Magazine
Polymeren

Onderdeel van dossier(s):