16 - 05 - 2019

BRZO-rijbewijs voor betrokken leiders

 

Tekst: Adriaan van Hooijdonk

 

Nieuwe veiligheidsopleiding vergroot vaardigheid topmanagers risicobedrijven

 

Betrokken leiders zijn de sleutel tot het realiseren van een hoog veiligheidsniveau binnen risicovolle bedrijven. In de recent gestarte pilotopleiding Betrokken Leiderschap BRZO Top Management vergroten BRZO-managers de bijbehorende competenties. 

 

Wat betekent betrokken leiderschap precies? En hoe pas je dit als leider toe om ongevallen en incidenten te voorkomen in een bedrijf waar gewerkt wordt met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen? Deze vragen staan centraal in het curriculum Betrokken Leiderschap BRZO Top Management. Twaalf BRZO-managers, werkzaam bij kleine en grote chemiebedrijven, verpakkers en logistieke ondernemingen, namen op 16 april deel aan de eerste van vijf opleidingsdagen. De regionale veiligheidsnetwerken constateerden dat de betrokkenheid van managers van de BZRO-bedrijven bij veiligheid wel een impuls kon gebruiken, stelt Corine Baarends, programmamanager van de Masterclass Veiligheid Midden en een van de ontwikkelaars van de opleiding. “Een betrokken leider is immers de sleutel tot het realiseren van een hoog veiligheidsniveau binnen de BRZO-productielocatie. De sitemanager of plantmanager heeft een cruciale rol en het vergt betrokken leiderschap om een goed veiligheidsbeleid en een excellente veiligheidscultuur te realiseren.” 

Dat is volgens haar niet zo makkelijk. Werknemers en contractors en externe stakeholders, zoals overheden en omwonenden, verwachten leiderschap van de leider van een BRZO-site. “Een echte opleiding was er niet. Daarom hebben de regionale netwerken in 2017 de handen ineengeslagen voor de ontwikkeling van een nieuw en innovatief curriculum.”

De opleiding besteedt onder meer aandacht aan de dilemma’s waar-mee leiders te maken krijgen als ze keuzes moeten maken. Zo reiken drie ervaren trainers de principes van betrokken leiderschap als theoretische kennis aan. Daarnaast delen ‘storytellers’ via persoonlijke verhalen leerpunten over vijf onderwerpen die relevant zijn voor een BRZO-bedrijf: productie, organisatie, cultuur, omgeving en risico’s, de zogeheten beheersfactoren. Vier storytellers staan aan het roer als manager van een BRZO-bedrijf en vertellen over de dilemma’s waar zij bij de vijf onderwerpen tegenaan lopen, de vijfde is een gepensioneerde BRZO-inspecteur die risico’s van een andere kant belicht. 

 

 

‘Operators hebben een speciale opleiding nodig, maar BRZO-managers niet’ 

 

Juiste competenties
De komende maanden volgen nog drie trainingsdagen, waarna de deelnemers op basis van nieuwe kennis en inzichten een persoonlijk verbeterplan voor betrokken leiderschap ontwikkelen en uitvoeren in hun bedrijf. Tijdens de terugkomdag in maart 2020 presenteren ze aan de groep hun ervaringen en krijgen ze ook feedback van hun BRZO-collega’s.  

Sjoerd Visser, sitemanager van BASF in Heerenveen, tekende namens de industrie de Safety Deal met het ministerie van IenW (zie kader). Hij is een groot voorstander van de opleiding. “Operators hebben een speciale opleiding nodig om een technische installatie te bedienen. Maar om een BRZO-bedrijf aan te sturen, heb je geen specifieke opleidingen nodig. Natuurlijk is de kans minimaal dat je zonder relevante kennis zo’n risicovolle onderneming mag leiden, maar formeel is er niets geregeld”, licht hij toe.

Visser heeft na zijn benoeming als sitemanager in Heerenveen “on the job” veel geleerd. Ook volgde hij een masterclass van de Stichting Post Hoger Onderwijs Veiligheidskunde (PHOV). Het leiden van een BRZO-bedrijf neemt immers grote verantwoordelijkheden met zich mee, benadrukt hij. Daarom moet de chemische industrie volgens hem aan stakeholders, zoals overheidsdiensten, kunnen laten zien dat de mensen die aan het roer staan over de juiste competenties beschikken.

Betrokken leiderschap is daarvan het belangrijkste element, naast kennis over wet- en regelgeving en proces- en technische veiligheid. “Samen vormen deze elementen het BRZO-rijbewijs dat de ontwikkelaars van de pilotopleiding voor ogen hebben. Persoonlijk streef ik naar een gecertificeerde opleiding met deze drie onderdelen, zodat je als industrie aan je stakeholders kunt laten zien dat de BRZO-bestuurders capabel zijn om een risicovol bedrijf te leiden.”   

 


 

Breedgedragen opleiding
De opleiding is ontwikkeld vanuit en onder regie van de zes regionale veiligheidsnetwerken in Nederland. In de ontwikkelgroep werkten Masterclass Veiligheid Zuid-West, Deltalinqs, Masterclass Veiligheid Zuid-Oost, Masterclass Veiligheid Midden en BASF aan de inhoudelijke ontwikkeling. Corine Baarends (programmamanager van de Masterclass Veiligheid Midden) en Wil Ernes (programmamanager van de Masterclass Veiligheid Zuid-Oost) treden tijdens de opleiding op als facilitators.

Sjoerd Visser is als sitemanager BASF Heerenveen sterk betrokken als lid van het ontwikkelteam. De wetenschappelijke adviezen over de opzet en inhoud van de opleiding komen van Ira Helsloot, hoogleraar Besturen van Veiligheid van de Radboud Universiteit Nijmegen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat financierde de ontwikkeling van de opleiding via de Subsidieregeling versterking omgevingsveiligheid BZRO-sector (een zogeheten Safety Deal). Deze regeling ondersteunt initiatieven van samenwerkingsverbanden die bijdragen aan het veiliger maken van industriële activiteiten met gevaarlijke stoffen.

De subsidie is aangevraagd onder de vlag van Veiligheid Voorop en met Erik Klooster als sponsor. Hij is naast directeur van de Vereniging Nederlandse Petroleum Industrie (VNPI) binnen Veiligheid Voorop trekker van de pijler Betrokken Leiderschap.

 

Deelnemers gezocht 
BRZO-managers die willen deelnemen aan de tweede pilotopleiding BZRO Top Management (die in november start), kunnen zich aanmelden bij Corine Baarends via corine@quirineconsulting.nl. Deelname is gratis, maar de organisatoren vragen commitment voor de eigen tijd die deelname kost (vijf trainingsdagen en tijd voor huiswerkopdrachten). Verder werken deelnemers mee aan de evaluatie van de opleiding. Ook kunnen ze in de toekomst mogelijk een bijdrage leveren als ‘storyteller’ voor nieuwe groepen.

 

Emre Kaya (Organik Kimya)
‘Mismanagement kan grote schade opleveren’

Emre Kaya, site director van Organik Kimya in de Botlek, chemisch technoloog en een van de ‘storytellers’ in de opleiding, stelt dat een BRZO-manager niet altijd de kans heeft om met collega’s van andere BRZO-bedrijven in een intieme en vertrouwde setting te praten over de dilemma’s waarmee zij worstelen. “Dat is voor mij een belangrijke reden om hieraan deel te nemen. Door kennis en ervaring uit te wisselen kun je van elkaar leren.” 

Als storyteller gaat Kaya in op het belang van goede relaties met externe stakeholders naar aanleiding van een waargebeurd verhaal bij Organik Kimya. “Technische mensen vergeten soms hoe belangrijk het is om mens- en netwerkgericht te opereren als leider van een BRZO-bedrijf. Mismanagement kan grote schade opleveren. Daarom is het belangrijk om goede relaties met de omgeving en stakeholders op te bouwen.” Kaya wil de deelnemers niet alleen “triggeren” met zijn verhaal, maar is ook benieuwd naar de manier waarop zij met het incident en de afhandeling om zouden gaan.  

 

Hanno Schouten (Neste Netherlands) 
’Interessante mix van theorie, praktijk en discussie’

“Binnen Neste doen wij ons uiterste best om veiligheidsrisico’s te beheersen. Dat past ook binnen onze veiligheidscultuur. Maar wij zijn ons ook bewust dat wij altijd moeten blijven leren”, zegt Hanno Schouten, site director Neste Netherlands in de Botlek. Schouten is zeer positief over de eerste bijeenkomst van de pilotopleiding. “De mix van theorie en praktijkverhalen, evenals de discussies met medecursisten, vind ik zeer interessant. Het kan ons zeker helpen om de veiligheidscultuur nog verder te versterken.” Daarom bespreekt Schouten zijn nieuwe inzichten ook met andere leidinggevenden van Neste Netherlands. De zorg voor elkaar om veiligheidsrisico’s te beheersen staat hoog op de agenda binnen het bedrijf. “Daarom is alles hier bespreekbaar. Mensen mogen fouten maken en kunnen alles melden. Wij vinden het vooral belangrijk om in alle openheid te kunnen discussiëren hoe wij de veiligheid met z’n allen nog verder kunnen verbeteren.”

 

Rob-Jan Venhuizen (OCI Nitrogen)
‘Betrokken leiderschap is niet eenvoudig’

“Ik vind de pilotopleiding een uitstekend initiatief. Uiteraard kom je nietzomaar aan het roer van een BRZO-bedrijf te staan, maar formeel is er niets geregeld qua opleidingsniveau. Daarom werk ik er graag aan mee, ook om mijn kennis en ervaring te delen om er een succes van te maken”, zegt cursist Rob-Jan Venhuizen, plantmanager Melamine van OCI Nitrogen in Geleen. Daarnaast vindt hij het interessant om te zien hoe anderen invulling geven aan hun rol als betrokken leider. “Dat is niet altijd even eenvoudig. Het gaat om respect voor elkaar en weten wat er speelt op de werkvloer.” Venhuizen vond de eerste bijeenkomst zeer geslaagd. “Er was meteen een connectie tussen de deelnemers. We hebben elkaar nooit eerder ontmoet, maar bleken toch veel gemeen te hebben.”                               

De plantmanager kijkt uit naar de andere bijeenkomsten, maar is nu al begonnen om het geleerde in de praktijk te brengen. “Zo ga ik met andere managementteamleden op zoek naar de informele leiders binnen de organisatie, naar aanleiding van de presentatie van een van de trainers. Deze mensen bepalen voor een deel wat er gebeurt binnen een bedrijf als de manager er niet is. Als zij het niet eens zijn met besluiten, gaat het op termijn mis. Daarom gaan wij kijken hoe wij met deze mensen het beste het gesprek aan kunnen gaan.”

 


Lees meer over dit onderwerp via de tag(s):
Chemie Magazine
BRZO