30 - 04 - 2019

Eén uniform veiligheidsbeleid

 

Tekst: Igor Znidarsic

 

Chemelot-breed programma 'Samen bewust veilig' gestart

 

Chemelot heeft de ambitie om in 2025 de meest veilige, duurzame en competitieve site van West-Europa te zijn. Veiligheid is daarbij een belangrijke onderscheidende factor. Om de veiligheidsprestaties van de site verder te verbeteren, is recent het Chemelot-brede programma ‘Samen bewust veilig’ van start gegaan. “Als je niet de meest veilige site bent, kun je ook niet de meest duurzame of meest competitieve zijn”, aldus manager communications Judy op het Veld. 

 

Medio 2017 verscheen het onderzoeksrapport ‘Chemie in samenwerking: risicobeheersing op het industriecomplex Chemelot’ van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV). Een aantal incidenten op Chemelot in 2015 en 2016 waren de aanleiding: drie ernstige emissies van gevaarlijke stoffen en een ongeval met dodelijke afloop. De OvV constateerde dat de risico’s per bedrijf werden beheerst, waarbij de aanpak gericht was op het voldoen aan wet- en regelgeving. Een overkoepelende visie op veiligheid van Chemelot als geheel ontbrak. Om de veiligheid structureel te verbeteren zouden de bestaande samenwerkingsverbanden beter benut moeten worden. De OvV pleitte daarom voor het ontwikkelen van een gezamenlijk veiligheidsbeleid met een duidelijke ambitie, waarin de gedeelde risico’s staan beschreven en een actieplan is opgenomen waarmee veiligheid voor Chemelot als totaal verder wordt verbeterd.

Ook zouden de veiligheidsdoelen onderdeel moeten zijn van het visiedocument ‘Chemelot 2025’. Daarin had Chemelot in 2016 de ambitie geuit om de meest competitieve en duurzame chemie- en materialensite van West-Europa te worden. Werden de bestaande samenwerkingsverbanden voorheen niet optimaal benut, zoals het OvV suggereerde? “Het kon beter”, zegt Judy op het Veld, sinds 2017 manager communications van Chemelot. “Je kan meer van elkaar leren. Daar zijn we nu met het Chemelot-project ‘Samen bewust veilig’ hard mee bezig. Want als je nietde meest veilige site bent, kun je ook niet de meest duurzame en de meest competitieve zijn.”

 

 

De zachte kant
‘Samen bewust veilig’, dat medio vorig jaar is gestart, bestaat uit drie hoofdstromen: Leiderschap en cultuur, Aansturing en processen en Ontwerp en operatie. De centrale vraag is: hoe komen we tot een wezenlijk veilige cultuur met elkaar? Bij Leiderschap en cultuur gaat het om ‘de zachte kant’. Hoe zetten we de aansturing en processen op Che-melot scherper neer? Op het Veld: “Dan heb je het over zichtbaarheid en betrokkenheid van het senior management en zaken als beloning en waardering. Een niet onbelangrijk onderdeel is uniforme communicatie. Voorheen hadden verschillende bedrijven op de site elk hun eigen veiligheidscommunicatie. Bij een veiligheidsaspect als bijvoorbeeld op hoogte werken waren er diverse uitingen. Dat hebben we nu uniform gemaakt met billboards die over de hele site te vinden zijn. Of neem turnarounds, waarvan er dit jaar negen gepland staan. Voorheen deed ieder bedrijf daarin de eigen communicatie, terwijl er best overlap in zit, een aantal dingen zijn generiek. Ook hier hebben we eenduidige en herkenbare communicatie van gemaakt voor heel Chemelot.”

Bij de ‘zachte kant’ gaat het vooral om cultuur- en gedragsverandering. Hoe krijg je die voor elkaar, ook nog eens bij 150 bedrijven tegelijk? Op het Veld: “Je kunt dingen doen omdat het moet, maar je kunt ook dingen doen vanuit intrinsieke motivatie, en dat is waar we nu mee aan het werk zijn. De leidinggevenden op de werkvloer zijn leading, omdat zij de dagelijkse praktijk kennen. Het gaat om vertrouwen geven aan medewerkers. Basisafspraken zijn nodig, en regels zijn regels, maar er moet ook ruimte zijn voor eigen verantwoordelijkheid. Als je een trap op of af loopt, gaat het er dan om dat je de trapleuning moet vasthouden of gaat het erom dat je veilig die trap op en af gaat? Daar zit een verschil tussen.”

 

‘Je kunt dingen doen omdat het moet,  maar je kunt ook dingen doen vanuit intrinsieke motivatie’

 

Scherpe afspraken
Chemelot vindt het wiel uiteraard niet helemaal zelf uit. Er is gekeken naar chemiebedrijven elders in het land, en ook bijvoorbeeld naar ziekenhuizen. “Die hebben veiligheid ook hoog in het vaandel staan, maar gaan er op een andere manier mee om. Het gaat hen niet om de controle, het afvinken van een lijstje, maar ook om eigen verantwoordelijkheid.”

De tweede hoofdstroom, Aansturing en processen, richt zich op afspraken en processen: hoe zet je dat scherper neer? “Dat gaat bijvoorbeeld over het leren van (bijna-)incidenten. Als je een (bijna-)incident deelt, wat is dan de doelstelling? Deel je de ervaring en is het daarmee klaar, of ga je ook echt kijken wat je ervan geleerd hebt, hoe je het de volgende keer kunt voorkomen?” Ook hierbij helpt eenduidige communicatie. Zo zijn de zogeheten SHE-flyers, waar elk bedrijf op Chemelot een eigen verschijningsvorm voor had, een aandachtspunt. 

De derde hoofdstroom, Ontwerp en operatie, is gericht op ‘de hardware’: hoe krijgen we de installaties nog veiliger en stabieler? Hoofddoel-stelling is om gezamenlijk de emissies naar lucht, bodem en water sterk te reduceren. 

Onder de drie hoofdstromen zijn zeventien substromen geformuleerd. “In totaal zijn nu zo’n tweehonderd mensen van alle bedrijven met het project bezig, in allerlei werkgroepen en klankbordgroepen”, aldus Op het Veld. Opdrachtgever is de Chemelot Board, bestaande uit de acht grootste bedrijven op Chemelot, die ook de visie ‘Chemelot 2050’ in 2016 heeft geïnitieerd. 

 

Procesveiligheid
Uit het OvV-rapport bleek dat bij de incidenten met name de procesveiligheid tekort was geschoten. Inspectie en onderhoud waren niet altijd op orde, werkinstructies waren onvoldoende nageleefd en mogelijke risico’s waren niet volledig geïdentificeerd. Op het Veld: “Dat heeft alles met processen en afspraken te maken. Hoe ontstaat een bepaalde situatie? Is dat omdat iemand haast heeft, of omdat de overdracht niet helemaal goed gaat? Hierin moeten we de standaard verhogen en goede afspraken maken. 

En elkaar erop aanspreken. Natuurlijk is het niet altijd makkelijk om 150 bedrijven, waarvan bovendien een deel een buitenlandse moeder heeft, op één lijn te krijgen. Maar vergeet niet dat er al een stevige basis is. Veel bedrijven werken al met elkaar samen, delen grondstof-fen en energie, er is een gezamenlijke bedrijfsnoodorganisatie, er is een gezamenlijk utilities-bedrijf. Bovendien beschikt Chemelot over één gemeenschappelijke omgevingsvergunning voor alle site-users, met zestig deelvergunningen. Dat is uniek. En het helpt enorm dat in de werkgroepen nu mensen uit allerlei organisaties zitten. De intentie en de wil en de voorwaarden zijn er absoluut om te komen tot één uniform veiligheidsbeleid.” 

www.chemelot.nl/bewustveilig/samen-bewust-veilig

 


 

Omgeving en participatie 
In de visie ‘Chemelot 2025’ is ook de doelstelling geformuleerd om omwonenden nog beter te informeren en, waar het kan, te betrekken bij ontwikkelingen op Chemelot. Er is een brede klankbordgroep, met vertegenwoordigers van diverse wijkplatforms. Zo werd een week na publicatie van het OvV-rapport een bijeenkomst met omwonenden georganiseerd, en afgelopen december werd een update-sessie gehouden, waarin de aanwezigen op de hoogte werden gesteld van de ontwikkelingen. 

Maar er blijven altijd nog uitdagingen, zegt Op het Veld: “Hoe informeer je bijvoorbeeld bij een crisissituatie de mensen die geen toegang tot internet hebben? Je kunt moeilijk bij al die mensen aanbellen. En sommige bedrijven mogen social media niet als kanaal inzetten. Hoe los je dat op?”

Tijdens een sessie op 2 april, waarbij vijftig mensen aanwezig waren, presenteerde Chemelot-directeur Robert Claasen samen met mensen uit het projectteam een update over het project ‘Samen bewust veilig’. Ook werden de negen dit jaar geplande turnarounds onder de aandacht gebracht. “We legden uit waarom we dit doen en wat de omwonenden ervan kunnen gaan merken. Ze gaan bijvoorbeeld hijskranen zien, er komen meer transporten van en naar het Chemelot-terrein en er wordt gefakkeld.” De informatie wordt ook gedeeld via de lokale media, via een persbericht en in nieuwsbrieven. Wie klachten heeft kan bellen naar de milieu- en klachtenlijn. 

Zo probeert Chemelot de goede relatie met de omgeving te behouden en verder te versterken. Behalve dat dit goodwill oplevert, creëert Chemelot er ook een gunstige uitgangspositie mee als in 2021 de Omgevingswet van kracht wordt, die bedrijven stimuleert om vóór een vergunningaanvraag te overleggen met derden, zoals de burgers in de omgeving.

 

Chemelot
Het totale terrein van Chemelot bestaat uit het Industrial Park met 150 instellingen en bedrijven, waaronder Arlanxeo, AnQore, DSM, Fibrant, OCI Nitrogen en SABIC. Daarnaast behoort de Brightlands Chemelot Campus tot de locatie, sterk verbonden met de campus in Maastricht, met start-ups en (mkb-)bedrijven zoals Flowid, Isobionics en Pharmcell. Voor deze bedrijven zijn er uitgebreide R&D- en pilotfaciliteiten. Momenteel werken ruim 6000 mensen op het Industrial Park, nog eens 1700 op de campus en herbergt Chemelot 600 studenten. Als de plannen worden verwezenlijkt groeit de directe werkgelegenheid op Chemelot naar meer dan 10.000 mensen in 2025.

 


Lees meer over dit onderwerp via de tag(s):
Veiligheid
Chemie Magazine

Onderdeel van dossier(s):