SABIC Bergen op Zoom bestaat 50 jaar: “In 2050 zijn we klimaatneutraal”

Het begon allemaal op 20 oktober 1970. Toen zette het Amerikaanse bedrijf GE Plastics de eerste stappen in Europa door op het terrein in de Theodorushaven in Bergen op Zoom de bouw van de Noryl-fabriek te starten, de eerste zogenaamde compounding-fabriek op het terrein. Daarin worden verschillende grondstoffen (zoals PPE) gemengd tot gespecialiseerde kunststoffen. Noryl wordt vanwege de hoge hittebestendigheid en goede elektrische isolatie veel gebruikt in de elektronica en in machines. De allereerste met Bergen op Zoomse Noryl gevulde zakken verlieten op 17 december 1971 de fabriek en vonden hun weg naar de automobielindustrie, computerbehuizingen en legoblokjes.

Vijf jaar later kwam daar de Lexan Finishing-plant bij, de eerste compounding-fabriek voor polycarbonaat. In de jaren daarna verrezen er meer fabrieken op het 200 hectare grote terrein. “Het ging veelal om achterwaartse integratie, om de chemie die nodig is in de keten”, vertelt sitedirecteur Rutger Bosch. "Zo werd er in 1985 een chloorfabriek neergezet, zodat de benodigde chloor niet meer per trein hoefde te komen." Meer fabrieken verrezen, waarin onder meer nieuwe plastics op basis van PBT, ABS en PC worden geproduceerd. In 2007 verkocht GE Plastics het Bergen op Zoomse onderdeel aan het Saoedische chemieconcern SABIC. Op het terrein staan nu tien productie-units.

Sinds 1984 is er een afvalwaterzuiveringsinstallatie en heeft de bedrijfsbrandweer een eigen kazerne. Ook is er inmiddels een uitgebreide technologie- en innovatieafdeling en zijn de Europese Supply Chain-activiteiten en een deel van de commerciële organisatie van SABIC in Bergen op Zoom gevestigd.

Polycarbonaat

Een belangrijk product dat in Bergen op Zoom wordt geproduceerd is polycarbonaat. Daar zijn drie grondstoffen voor nodig: koolmonoxide (CO), fenol en aceton. De laatste twee worden gebruikt voor de productie van bisfenol A (BPA), dat samen met koolmonoxide het basisingrediënt vormt voor polycarbonaat. “Voor het inbouwen van de CO-verbinding is een drager nodig”, legt Bosch het proces uit, “en dat is fosgeen dat gebaseerd is op chloor. Het chloor wordt daarna deels teruggewonnen en deels als zoutzuur verkocht.”

Een aantal grondstoffen, zoals zout voor de productie van chloor, de koolmonoxide, de aceton en de fenol, krijgt SABIC Bergen op Zoom extern aangeleverd. Zo is de koolmonoxide afkomstig van Air Liquide, ook op het terrein gehuisvest. De rest maakt het bedrijf zelf. Op het terrein staan behalve de chloorfabriek onder meer ook een BPA- en een fosgeen-fabriek.

Behalve dat het aantal fabrieken in de loop der jaren werd uitgebreid, vonden er ook aanpassingen plaats om aan de nieuwste regelgevingen te voldoen en werden er aanpassingen gedaan om co-polymeren te kunnen produceren voor de specialties-markt.

Ronde vormen

De producten worden onder meer toegepast in de automotive. “Waar vijftig jaar geleden alles aan een auto van metaal en glas was, zie je tegenwoordig steeds meer plastic”, aldus Bosch. “Polycarbonaat wordt veel gebruikt voor de ronde vormen, zoals de koplampen. Mede daardoor kan de look and feel van een auto flink worden aangepast. Deze kunststoffen hebben de designregels veranderd.”

Verder worden de producten toegepast in bijvoorbeeld telefoons, laptops, zonnebrillen, ooglenzen en het scherm van een motorhelm. Cd’s en dvd’s vormden ooit een enorme markt, maar die is fors geslonken. Functional Forms daarentegen, een fabriek waarin polycarbonaat plaatmateriaal en film worden geproduceerd, draaide het afgelopen jaar overuren. Omdat polycarbonaat doorzichtig is, kan het goed dienen als spatscherm tegen coronabesmetting bij balies en kassa’s in supermarkten. “We zijn er trots op dat we daar een bijdrage aan hebben kunnen leveren”, zegt Bosch.

De doorzichtigheid en het lage gewicht maken het materiaal ook zeer geschikt voor dakconstructies. Zo is het dak van de Amsterdam Arena gemaakt van uit Bergen op Zoom afkomstig polycarbonaat.


Viering jubileum

"Als je jarig bent moet je trakteren, maar een taartje op kantoor is nu lastig”, zegt Bregje Schouteren, senior business partner Communications Europe. Zij is belast met de organisatie van de jubileumactiviteiten. Als alternatief hebben de medewerkers daarom thuis een pakket ontvangen waarmee ze zelf een appeltaart konden bakken. “Dat hebben we gekoppeld aan een selfie-actie.”

In juni staat een covidproof event gepland. Omdat de medewerkers nog niet weten wat hen te wachten staat, kan Schouteren er nog niets over kwijt. Verder wordt er, waarschijnlijk in november (afhankelijk van de ontwikkelingen rond corona), een open dag georganiseerd.


Gecertificeerd

Op Chemelot mengt SABIC chemisch gerecycled (via pyrolyse) afvalplastic bij in een kraker. Uit de grondstoffen die de kraker verlaten worden polymeren gemaakt die volgens het massabalansprincipe het certificaat ‘circulair’ mogen dragen. Ook een deel van de fenol die SABIC Bergen op Zoom gebruikt voor de productie van BPA is afkomstig uit dit proces, om precies te zijn uit het benzeen dat de kraker produceert en dat door een externe partij wordt omgezet in fenol. Zodoende is SABIC Bergen op Zoom in staat om gecertificeerd ‘duurzaam’ polycarbonaat te maken, dat onder andere wordt gebruikt voor een Italiaans stoelenmerk. “We vergroten stap voor stap de hoeveelheden en vergroenen zo ons productieproces”, aldus Bosch.

Daarnaast zijn er, naast de gebruikelijke energieoptimalisaties, verschillende initiatieven om het stoom- en elektriciteitsgebruik in de processen te verduurzamen. Zo worden er binnenkort op een deel van het terrein dat nog braak ligt zonnepanelen geplaatst.

Ook design for use speelt een rol bij de vergroening. “We kijken samen met converters en end users hoe we concepten kunnen ontwikkelen waarbij het ontwerp bijdraagt aan een makkelijke recycling.”

Klimaatneutraal

Volgens Bosch is het technisch mogelijk om de site uiteindelijk volledig CO2-neutraal te maken. Op de vraag of dat ook economisch haalbaar is antwoordt hij een volmondig ‘ja’. “Elektriciteit gaat op gegeven moment klimaatneutraal geproduceerd worden. Daar gaat de maatschappij ons ook in helpen, dat hoeven we niet helemaal zelf te doen. In 2030 zal de infrastructuur er misschien nog niet helemaal zijn, maar in 2050 is het zeker haalbaar om volledig klimaatneutraal te zijn. Tegen die tijd zijn er ook technologische oplossingen om stoom te produceren zonder aardgas.”

Op het terrein van SABIC in Bergen op Zoom is de Green Chemistry Campus gevestigd, een van de zogeheten Centres for Open Chemical Innovation, waar ondernemers, kennisinstellingen en overheden werken aan duurzame innovaties. Bosch hoopt dat de campus in de toekomst nog meer partners aantrekt en dat de pilots die er zijn opgezet tot verdere ontwikkeling komen. “Er is hier ruimte genoeg voor nieuwe groene productie.”


SABIC

SABIC in Bergen op Zoom is onderdeel van het chemieconcern SABIC (Saudi Arabian Basic Industries Corporation) met het hoofdkantoor in Riyadh, Saoedi-Arabië. In Nederland heeft SABIC grote productielocaties op Chemelot en in Bergen op Zoom. In Bergen op Zoom werken in totaal circa 1300 mensen.


PPE-fabriek opnieuw opgestart

Vanwege dalende vraag sloot SABIC in 2014 de fabriek in Bergen op Zoom die PPO maakte. PPO is met polystyreen de basisgrondstof voor Noryl. Nu de markt voor Noryl weer groeit, besloot SABIC de fabriek opnieuw op te starten. De groeiende vraag heeft te maken met de opkomst van elektrische auto’s en zonnepanelen, waarvoor de kunststof vanwege zijn hittebestendigheid, goede elektrische isolatie en vormvastheid en lage gewicht uitermate geschikt is.


Foto’s: SABIC