15.12.2020

Olie en kleurstof uit koffiedik


Koffiedik gaat nu vooral naar vergisters en verbrandingsovens. De start-up CaffeInk ontwikkelt nu een bioraffinaderij om uit koffiedik waardevolle grondstoffen te halen. Zoals kleurstoffen voor de textielindustrie.

 

Tekst: Adriaan van Hooijdonk

Jaarlijks produceert de Nederlandse koffiedrinker 120.000 ton koffiedik. Dat wordt nu verbrand, gecomposteerd of vergist tot biogas. Olie en kleurstof, waardevolle grondstoffen, gaan verloren. Dat kan anders, dachten start-ups CaffeInk en Spaak Circular Solutions. Samen ontdekten zij een manier om deze grondstoffen terug te winnen. “Op labschaal hebben we het proof of concept bewezen”, vertelt mede-oprichtster Josephine Nijstad. “Wij werken nu aan opschaling op semi-industriële schaal.”

Er is grote belangstelling voor de kleurstof in de textielindustrie. Foto: CaffeInk

Vanaf 1 januari gaan beide partijen verder als CaffeInk en wordt met subsidie van RVO een bioraffinaderij op pilotschaal ontwikkeld. De testen van de losse onderdelen van de proceslijn zijn in volle gang. Om de olie en de kleurstof uit koffiedik te halen worden mechanische en extractietechnieken gebruikt. “We draaien nu vooral kleine batches om het proces te optimaliseren. Volgend jaar willen we naar een capaciteit van 1000 ton per jaar”, aldus Nijstad.

CaffeInk werkt samen met lokale partijen in Amsterdam en omstreken, die het koffiedik onder meer ophalen bij de horeca. Nijstad: “Voor de kleine batches die wij nu draaien is dit voldoende. Maar vanaf volgend jaar hebben we grotere hoeveelheden nodig. Daarom zijn wij in gesprek met afvalverwerkers.” Koffiedik dat nu in de vergister gaat heeft een hoog fosfaatgehalte. Daarom kunnen de verwerkers het maar beperkt bijmengen, om het proces niet te verstoren. Ook kan het digestaat niet zomaar over landbouwgrond worden uitgestrooid door het hoge fosfaatgehalte. Het is nog niet bekend waar de bioraffinaderij komt te staan. “Een belangrijke voorwaarde is  dat afvalverwerkers zo min mogelijk kilometers hoeven te rijden.”

 

Licht- en wasvast

CaffeInk haalt uit het koffiedik olie en kleurstof. De olie lijkt op andere plantaardige oliën, maar bevat veel actieve bestanddelen, zoals antioxidanten en vitamine E. “En die zijn zeer goed voor haar en huid”, zegt Nijstad. “Daarom zijn wij nu onder andere in gesprek met geur- en smaakstoffenfabrikanten die aan de cosmetica-industrie leveren.”

Eerder is de toepassing van kleurstof uit koffiedik voor inktcartidges onderzocht. Deze ontwikkelingsrichting is even geparkeerd door technische uitdagingen en de grote belangstelling voor de kleurstof in de textielindustrie. Die sector gebruikt voornamelijk synthetische kleurstoffen. Die hebben in vergelijking met natuurlijke kleurstoffen een betere licht- en wasvastheid, maar een grotere milieu-impact. “De natuurlijke kleurstof uit koffiedik scoort in testen echter heel goed op lichtvastheid en wasvastheid. Daarom is het voor de textielindustrie, waar steeds meer aandacht is voor verduurzaming, een fantastisch alternatief”, aldus Nijstad.

 

Zwart tot koffiegoud

CaffeInk werkt bij de ontwikkeling van het kleurenpalet nauw samen met het Centre of Expertise Biobased Economy van de Avans Hogeschool in Breda en het Kleuren Applicatie Centrum op de Green Chemistry Campus in Bergen op Zoom. Nijstad wijst erop dat iedere kleur op een bepaalde textielsoort een eigen ontwikkelingstraject heeft. “Zo hechten kleurstoffen op wollen vezels zich weer op een andere manier dan op katoenen vezels. Wij hebben nu verschillende kleurstalen ontwikkeld, variërend van bijna zwart tot koffiegoud.”

Circulaire producten lijken vaak kostbaarder dan conventionele producten omdat de milieu-impact niet wordt meegerekend. Daarbij zijn er vaak wettelijke beperkingen voor verwerken van afvalstromen. Nijstad: “Wij leven in een vastgeroeste maatschappij waar de milieu-impact van producten nog steeds niet in de werkelijke prijs is verdisconteerd. Daarom zijn er mensen en bedrijven nodig die opstaan en zeggen ‘we gaan het gewoon doen’.”

Vorig jaar won CaffeInk de derde prijs van de ASN Bank Wereldprijs en de Ambitieprijs van de Jan Terlouw Innovatieprijs. En dit jaar is het een van de finalisten van de Duurzame Ondernemer Booster.


Versnellingshuis

CaffeInk heeft ondersteuning gehad van het Versnellingshuis Nederland circulair!, opgezet (onder meer door IenW) om ondernemers te helpen met hun circulaire ambities. Dat gebeurt onder andere door hen met elkaar in contact te brengen en door te helpen bij het interpreteren van wet- en regelgeving en subsidies. Daarnaast zetten de experts van het Versnellingshuis samen met ondernemers nieuwe circulaire ketens op. Verder heeft CaffeInk DEI-subsidie van RVO ontvangen, onder meer bedoeld om circulaire projecten te stimuleren.


 


Gerelateerde dossier(s): Duurzaamheid
Gerelateerde tag(s): Chemie Magazine