21.09.2020

Shell Moerdijk verlegt horizon met nieuwe fornuizen


Shell gaat zestien oude fornuizen van de kraker in Moerdijk vervangen door acht nieuwe. Door dit zogenoemde Skyline-project daalt het energieverbruik en de CO2-uitstoot van het chemiecomplex aanzienlijk. "Hiermee realiseren we een energiebesparing vergelijkbaar met het jaarlijks energieverbruik van alle huishoudens in een stad als Den Bosch."

 

De chemische industrie staat aan de basis van zo’n beetje alle dagelijkse producten. Aan het begin van die keten staan krakers. In het tweede deel van een serie over de krakers in Nederland deze keer aandacht voor Shell.

Tekst: Igor Znidarsic

Shell heeft verschillende krakerinstallaties in Nederland. Voor de raffinageprocessen heeft shell in Pernis onder andere een FCC-kraker en een hydrocracker, die koolwaterstoffen uit ruwe aardolie omzetten in lichtere koolwaterstoffen, zoals lpg, kerosine, benzine en nafta. 30 kilometer ten zuiden van Pernis staat een stoom-naftakraker, op het chemiecomplex van Shell Moerdijk aan het Hollands Diep. Deze Moerdijk Lower Olefins-installatie (MLO) is  een van de grootste krakers in zijn soort in Europa. Hier worden de koolwaterstoffen in nafta en lpg met behulp van stoom omgezet in kortere, onverzadigde koolwaterstoffen: de olefinen ethyleen en propyleen. De belangrijkste bijproducten zijn butadieen en pygas.

 

Efficiencyslag verandert de skyline

De twee complexen in Pernis en Moerdijk vormen via terminals en pijpleidingen een geïntegreerde unit. Enerzijds neemt Moerdijk voeding zoals nafta en lpg af van Pernis, anderzijds stuurt Moerdijk producten terug naar Pernis.

 

"Dit past perfect in het streven naar broeikasgasreductie van het door Shell gesteunde Klimaatakkoord."

 

In het chemiecomplex in Moerdijk worden de olefinen omgezet in tal van basischemicaliën, zoals benzeen, ethyleenoxide, propyleenoxide en styreenmonomeren, die voor de chemische industrie in Nederland en elders als grondstof dienen voor ontelbare producten die uiteindelijk verwerkt worden tot lichtgewicht plastics, zepen, kleding, isolatiemateriaal, ontsmettingsmaterialen, matrassen, auto- en fietsbanden en sportschoenen. "Wij spelen een belangrijke rol in het maken van de basisbouwstenen waar anderen allerlei eindproducten mee maken", zegt Richard Boll, business opportunity manager bij Shell Moerdijk.

 

De installaties in Moerdijk zijn neergezet tussen 1971 en 1973. Hoe is de technische staat van de installaties anno 2020?

Boll: "We hebben de afgelopen 50 jaar uiteraard niet stilgezeten. Met zorgvuldig geplande onderhoudsprojecten zorgen we ervoor dat onze installaties technisch in goede staat blijven. Daarnaast hebben we natuurlijk investeringsprogramma’s. Het recente Skyline-project is een mooi voorbeeld van zo’n investering, waarbij we onze oude fornuizen vervangen door state-of-the-art fornuizen. Dit leidt tot een enorme energie-efficiency, goed voor het bedrijf en het milieu. Door moderne warmtewisselaars, branders, recovery-systemen en nieuwe, vuurvaste materialen zijn we hierdoor veel energie-efficiënter en stoten we minder uit. Dit past perfect in het streven van het door Shell gesteunde Klimaatakkoord om de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 49 procent te verlagen."

 

"Op termijn willen we afvalplastic gaan integreren als bijvoeding in de kraker."

 

Wat gaat er precies gebeuren?

"We gaan de zestien oude fornuizen vervangen door acht nieuwe, veel efficiëntere fornuizen. Daarmee realiseren we een energiereductie die vergelijkbaar is met de jaarlijkse energiebehoefte van een stad als Den Bosch. En we stoten 10 procent minder CO2 uit, vergelijkbaar met de uitstoot van 50.000 auto’s. De besparing zit vooral in de vermindering van het aardgasgebruik. De kraker produceert naast de hoofdproducten ook zeer lichte fracties zoals methaan en waterstof, en die worden als brandstof gebruikt voor de fornuizen. Dit noemen we fuelgas. Door de efficiëntere fornuizen hebben we straks minder fuelgas nodig, die kunnen we inzetten bij het ketelhuis om stoom op te wekken. Daarnaast is er nog een tweede effect. Door de betere warmte-uitwisseling van de nieuwe fornuizen kunnen we straks met de kraker meer stoom produceren. Hierdoor hoeven we minder stoom van de stoomketel te gebruiken, met als gevolg dat we nog minder aardgas nodig hebben.”

 

Vanwaar de naam 'Skyline'?

"We hebben nu zestien kleine en vier grote fornuizen. De grote zijn het gevolg van latere uitbreidingsprojecten. Dat zijn in totaal tien schoorstenen, elk paar fornuizen deelt een schoorsteen. Die zestien fornuizen worden vervangen door acht efficiëntere, waarmee je uitkomt op een totaal van twaalf fornuizen. En zes schoorstenen dus. Door de teruggang van tien schoorstenen naar zes verandert de kenmerkende skyline van Shell Moerdijk, vandaar de naam."

 

Kun je iets zeggen over de kosten?

"Het is een significante investering die in de honderden miljoenen loopt."

 


Zonnepanelen

Vorig jaar nam Shell in Moerdijk een zonnepark met 76.000 zonnepanelen in gebruik. De panelen hebben een piekcapaciteit van 27 megawatt, vergelijkbaar met het energieverbruik van 9000 Nederlandse huishoudens. Shell Moerdijk gebruikt de stroom om de eigen processen te verduurzamen.


 

Welke plannen heeft Shell nog meer op het gebied van verduurzaming?

"We zien voor de komende decennia twee belangrijke thema's: de energietransitie, met de CO2-reductie die we willen realiseren, en het sustainability-vraagstuk. Hoe gaan we een circulaire economie opzetten, specifiek voor de chemische industrie? Denk hierbij bijvoorbeeld aan plastic afval, dat we terug in de keten willen brengen. Die twee vraagstukken zijn de komende decenia leidend in onze investeringsbeslissingen. Met betrekking tot de energietransitie hebben we de afgelopen jaren al grote stappen gezet. We hebben bijvoorbeeld een door stoom aangedreven compressor vervangen door een elektrisch aangedreven. En denk aan ons vorig jaar geopende zonnepark. Nu is er dus Skyline, waarmee we een grote volgende stap zetten in de energietransitie op Shell Moerdijk."

 

Een enorme stap voorwaarts zou de elektrische kraker zijn, waar Shell samen met Dow onderzoek naar doet. Wanneer is die omslag te verwachten?

“We willen in de toekomst verder inzetten op elektrificatie. Daarvoor moet wel de infrastructuur aangepast worden, niet alleen op onze site maar juist ook extern, want het gaat om aanzienlijk meer megawatten dan nu. We willen hiervoor samen met onze industriepartners in Moerdijk, het Havenbedrijf en Tennet plannen maken. We willen verder gaan met het ombouwen van stoomaangedreven machines naar elektrisch aangedreven machines. En in de verre toekomst inderdaad de mogelijke realisatie van elektrische fornuizen, waar we nu al samen met Dow de research voor hebben opgepakt."

 

Je noemde het gebruik van plastic afval als grondstof voor jullie processen. Wat zijn op dat gebied de plannen?

"Enerzijds doen wij mee met de Alliance to End Plastic Waste, een wereldwijd initiatief van de industrie om de hoeveelheid plastic afval dat in het milieu terechtkomt en daarmee in de rivieren en in de zeeën terug te dringen. We hebben als Shell de ambitie uitgesproken om tegen 2025 wereldwijd 1 miljoen ton plastic afval om te zetten in chemische producten. Verder zitten we in allerlei onderzoeksteams om te kijken hoe we de komende jaren een belangrijke stap kunnen zetten in de circulaire economie. Naast uiteraard het verduurzamen van onze processen, zoals met het Skyline-project.”  

De nieuwe fornuizen komen in modules met schepen naar Moerdijk, waar ze in elkaar worden gezet. Door de gefaseerde aanpak kan Shell Moerdijk tijdens de verbouwing gewoon blijven draaien. Naar verwachting wordt het project in 2025 afgerond.

Dit artikel verschijnt in Chemie Magazine september. Wil jij dit blad ook lezen? Abonneer je gratis


Shell Moerdijk

Shell Moerdijk is een van de grootste chemiecomplexen van Europa. Bij de fabriek werken ongeveer 850 mensen. Bij onderhoudsingrepen of grote projecten kan het aantal werknemers daar een veelvoud van zijn.