24 - 02 - 2020

Netwerk Chemie (MVO NL) zet in op snellere verduurzaming

Hoewel klimaatrisico’s velen nog als ver-van-mijn-bed-scenario’s klinken, zijn ze in staat de economie volledig onderuit te halen, waarschuwde het World Economic Forum eind januari in Davos. Door de ware kosten van productieketens in kaart te brengen, zijn deze risico’s te verminderen. MVO Nederland lanceert het Netwerk Chemie om dat traject te versnellen.

 

In het kort

  • Chemiebedrijven kunnen bedrijfsrisico’s vermijden door ‘ware kosten’ producten te berekenen.
  • Gericht samenwerken creëert nieuwe kansen voor een circulaire economie.
  • MVO Nederland lanceert het Netwerk Chemie om deze ontwikkelingen te versnellen.

 

Door: Klaartje Jaspers

Mens en natuur zijn met elkaar verweven, benadrukt Elsbeth Roelofs, MVO Nederland’s senior programmamanager Duurzame Chemie, tijdens de aftrap van het Netwerk Chemie op 23 januari in de Beurs van Berlage. Om dat te illustreren houdt ze een wit vel papier omhoog en zegt: “Als ik naar dit papier kijk, zie ik de regendruppels die op de boom vielen waarvan het papier is gemaakt, ik zie de zon die op de bladeren viel, ik zie de houthakker die het bos in loopt om de boom om te zagen, ik zie zijn ouders die hard hebben gewerkt om ervoor te zorgen dat hij kon opgroeien, ik zie het graan voor het brood dat hij at, ik zie ...”

Het besef dat alles wat de mens doet afhankelijk is van de natuur waarin hij leeft, is ook doorgedrongen bij het World Economic Forum (WEF). Het Global Risks Report dat de invloedrijke club elk jaar voor zijn vergadering in Davos publiceert, beschrijft zowel de risico’s met de grootste impact als de risico’s met de grootste kans om daadwerkelijk voor te komen. Momenteel bestaan de grootste risico’s uit extreem weer, het verlies van biodiversiteit en het menselijk falen om daar adequaat op te reageren, constateren de deelnemende CEO’s, academici en politici. Het woord ‘risico’ is in veel gevallen al achterhaald, illustreert Roelofs: de alarmerende terugloop in biodiversiteit en de bosbranden in Australië tonen aan dat ze allang bewaarheid worden.

Fotobijschrift: Het woord ‘risico’ is in veel gevallen achterhaald, stelt Roelofs: de alarmerende terugloop in biodiversiteit en de bosbranden in Australië tonen aan dat ze allang bewaarheid worden.

 

Rode cijfers


Een van de manieren voor chemiebedrijven om zich voor dit soort onheil te behoeden, is door tijdig te kijken naar de ware kosten, legt Roelofs uit. Dat kan bijvoorbeeld met True Cost Accounting (TCA): een soort boekhouding waarin naast de reguliere gegevens ook een overzicht van het natuurlijk en sociaal kapitaal komt te staan. Vaak blijken bedrijven dan onverwachte rode cijfers te hebben: ze gebruiken vrijwel ‘gratis’ zaken als schone lucht, oppervlaktewater, grondstoffen en biodiversiteit voor hun processen en producten, maar compenseren die niet.

TCA geeft deze ‘geëxternaliseerde kosten’ een gezicht. “Uiteindelijk kloppen geëxternaliseerde posten – via natuurrampen, via ngo’s of via de rechter – toch weer aan de deur”, ziet Roelofs. “Je krijgt te maken met droogte, overstromingen, gebrek aan gezonde arbeidskrachten, aan goede bodemkwaliteit of aan dat ene insect dat de gewassen van jouw leverancier had moeten bestuiven.”

Waar het WEF het heeft over 'climate action failure', het schijnbare onvermogen van de mens om zijn gedrag tijdig aan te passen, toont Roelofs een krantenkop met de Australische meteoroloog Tom Beer. Hij voorspelde in 1988 al dat het broeikaseffect tot oncontroleerbare bosbranden zou leiden. Niemand luisterde, en nu moet hij gelaten toekijken hoe de vlammen zijn land overspoelen.

Hij heeft destijds wel geprobeerd zijn verhaal breed naar buiten te brengen, vertelde de meteoroloog in The Guardian, maar de wetenschap werd volledig overstemd door de lobby van de bedrijven die de Australische economie domineren: de kool-, gas- en uraniumindustrie. Diezelfde dominantie zou de chemische sector in Nederland juist de daadkracht moeten geven om een wezenlijk verschil te maken: met een omzet van bijna 55 miljard euro is de chemische industrie de op een na grootste industriële sector in Nederland.

Foto: Simone Michelle de Blouw

Impasse doorbreken


Willen we onze potentie gebruiken, dan moeten we nú in actie komen, benadrukte Promolding’s Jac. Gofers bij de aftrap van het Netwerk Chemie tijdens duurzaamheidsfestival NE20. Als ondernemer en voorzitter van de Nederlandse Rubber- en Kunststofindustrie (NRK) hoort hij voortdurend verhalen over duurzame ambities. Zijn geduld raakt op, bekent hij: “We zijn het allemaal eens met elkaar, maar nemen geen beslissingen.” Om die impasse te doorbreken, lanceert het kersverse Netwerk Chemie van MVO Nederland een versnellingsagenda.

Door bedrijven binnen en buiten de sector aan elkaar te koppelen, cross-sectorale innovatieprojecten te lanceren en te lobbyen voor duurzaam ondernemen, wil het netwerk duurzame koplopers en snelle volgers in staat stellen hun markt te vergroten en andere bedrijven te inspireren. Van de zestig chemiebedrijven die bij MVO Nederland zijn aangesloten, hebben zich inmiddels verschillende bij het netwerk aangemeld: Baril Coatings, Carbogen Amcis, Croda, Herculan, Kingspan Unidek, Labmakelaar, Moonen Packaging, Novochem, Oerlemans Plastics, Renewi, RPP Kunststoffen, Sika, Sustonable, Wavin en Werner&Mertz.

Als iedereen blijft roepen dat het niets mag kosten, wordt het nog lastig”, waarschuwde Dow Chemical’s CEO Anton van Beek bij de lancering. “Wij moeten wellicht ook assets afschrijven en weer in nieuwe CO2-vrije assets investeren. Maar we moeten wel circulair gaan werken als we straks 11 miljard mensen op deze planeet willen voeden, willen laten reizen en van spullen willen voorzien. Je moet nadenken over het gebruik van je product aan het eind van zijn levenscyclus, en over samenwerking met bedrijven – klein en groot – die het dan weer een nieuw leven kunnen geven. Samen kunnen we van de noodzaak een kans maken.” Hoewel veel bedrijven dat best inzien, ziet Van Beek, zijn veel mensen vooral bezorgd over de vierde industriële revolutie, verlies van banen en concurrentiekracht.

 

Verrassende inzichten


Ook wie zulke zorgen heeft, kan met een TCA-analyse tot verrassende inzichten komen. “Terwijl Unilever al jaren veel moeite deed om minder invloedrijke bedrijfsaspecten te verbeteren, bleek uit zijn TCA-analyse dat het een enorme impact op water had”, herinnert Roelofs zich. “Met relatief simpele ingrepen bleken daarop enorme besparingen te realiseren.” Door breder te kijken naar de ware kosten van zijn bedrijfsvoering, wereldwijd, verminderde de multinational zijn risico op grondstoffentekorten. Veel interventies bespaarden niet alleen water, maar droegen ook bij aan betere klimaatadaptatie en minder verontreiniging.

Hoewel ook financiële instituten als het Internationaal Monetair Fonds, de vier grote accountants en de banken steeds meer oog hebben voor TCA, is er nog geen wereldwijde standaard voor. Dat maakt het doorrekenen van een specifiek product vaak lastig en tijdrovend. Om ondertussen toch een indicatie te krijgen van de terreinen waarop pijnpunten in de wereldwijde keten van een product zich kunnen voordoen, ontwikkelde verschillende Nederlandse organisaties tools als de Sustainability Hotspot Scan en de SDG Impact Tracker.

Net als True Cost Accounting, geven dit soort tools bedrijven een ander handelingsperspectief, constateert Roelofs. Ze bieden aanknopingspunten om gericht samen te werken met kleine en grote partijen, binnen en buiten de sector. Als het aan het Netwerk Chemie ligt, wordt de chemie daarmee in 2040 hét verbindende element in een duurzame en vitale samenleving. Om dat te realiseren werkt het netwerk met uiteenlopende stakeholders aan de transparantie en verduurzaming van nationale en internationale ketens. In 2020 organiseert het daarvoor onder meer intervisie- en netwerkbijeenkomsten, en demonstratieprojecten rond circulaire plastics in Indonesië.

Meer informatie vind je op de website MVO Nederland Chemie Netwerk

MVO Nederland heeft op basis van studies van VNCI, Cefic, ICCA en WBCSD geanalyseerd welke SDG’s het meest relevant zijn voor de chemie. Het Netwerk Chemie richt zich met name op SDG 6, 9, 11 t/m 15 en 17.

Maatschappelijk Verantwoord VNCI

De Nederlandse chemie heeft een goede uitgangspositie om de nieuwe uitdagingen aan te gaan, constateren de onderzoekers (Ecofys en Berenschot) in de Routekaart 2050 ‘Chemistry for Climate’. Daarin wordt gekeken naar mogelijkheden om in 2050 80 tot 95 procent minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990. Om haar ambities te verwezenlijken, heeft de industrie de komende jaren veel duurzaam geteelde biomassa nodig, en moet een groot deel van de vertrouwde feedstock vervangen worden door nieuwe alternatieven – bijvoorbeeld uit gerecycled plastic, reststromen uit naburige chemieclusters of andere sectoren, zoals de landbouw. De energie die nodig is om de productieprocessen te voeden, zal daarbij voor een groot deel uit hernieuwbare bronnen als wind, zon, geothermie en groene waterstof moeten komen.

In het Streefbeeld 2030 werkt de chemie haar bijdrage aan een circulaire economie en een low carbon, high quality of life verder uit. Met het Responsible Care-programma helpen VNCI-leden elkaar hun negatieve impact op mens en milieu te minimaliseren. In Chemie Magazine van september 2019 toonden SABIC, Carbogen Amcis en VNCI’s senior beleidsmedewerker Responsible Care en duurzaamheid Sjoerd Looijs al hoe chemiebedrijven baat kunnen hebben bij het implementeren van een beleid om tegemoet te komen aan de Sustainable Development Goals (SDG’s).


Lees meer over dit onderwerp via de tag(s):
Chemie Magazine

Onderdeel van dossier(s):