Spotlight op de embedded emissies

 

Tekst: Igor Znidarsic


Colette Alma over de routekaart 'Chemistry for Climate - Acting on the need for speed'
 

De Routekaart ‘Chemistry for Climate - Acting on the need for speed’ laat zien hoe de Nederlandse chemische industrie in 2050 een emissiereductie van broeikasgassen van 90 procent kan bereiken. Het rapport vraagt daarbij nadrukkelijk ook aandacht voor de zogeheten embedded emissies. VNCI-directeur Colette Alma legt uit waarom.


De ‘Roadmap for the Dutch Chemical Industry towards 2050’, in opdracht van de VNCI opgesteld door Ecofys en Berenschot, laat zien hoe de Nederlandse chemische industrie in 2050 90 procent minder broeikasgassen kan uitstoten, in lijn met de afspraken in het Parijse Klimaatakkoord. In het rapport worden twee paden geschetst. Het eerste pad concentreert zich alleen op het huidige overheidsbeleid, dat zich richt op 49 procent minder 'schoorsteenemissies' (proces- en energie-emissies) in 2030, en beschrijft hoe dat tegen zo laag mogelijke kosten te realiseren is. Het tweede pad, waar de VNCI de voorkeur voor uitspreekt, houdt naast de energie- en proces-emissies ook rekening met in producten embedded koolstof, een aandachtspunt in het klimaatprobleem waarmee alleen de chemische industrie te maken heeft. "Je kunt twee bronnen voor de toename van broeikasgassen onderscheiden," legt VNCI-directeur Colette Alma uit. "Ten eerste het op fossiele resources gebaseerde energiegebruik en ten tweede het gebruik van fossiele koolstof in de producten die de industrie maakt, de zogenaamde embedded koolstof. Wanneer producten aan het einde van hun levenscyclus zijn, wordt die embedded koolstof (als het product niet worden gerecycled) verbrand of biologisch afgebroken. Daarbij komt die koolstof weer vrij in de vorm van CO2."

 


Het eerste exemplaar van het rapport is op 7 maart 2018 overhandigd aan Minister Wiebes van Economische Zaken & Klimaat - Fotografie: Henriette Guest

 

Waarom legt de 'Roadmap for the Dutch Chemical Industry towards 2050' hier zo de nadruk op?
Alma: "In 1990 was de hoeveelheid energie- en proces-gerelateerde CO2-uitstoot ongeveer gelijk aan de emissies gerelateerd aan de embedded koolstof. . In 2012 was 'embedded' al meer dan twee keer zo groot als ‘schoorsteen’. Dat komt doordat de chemische industrie tussen 1990 en 2012 veel heeft geïnvesteerd in energie-efficiëntie en doordat de industrie is gegroeid: hoe meer producten, hoe meer embedded CO2. Aangezien de industrie nog verder wil groeien, wordt het aandeel ‘embedded’ in verhouding nog groter. Als je dus geen oplossing vindt voor de embedded emissies, blijf je als chemische industrie, hoe energie-efficiënt je ook produceert, een behoorlijke bron van CO2. En we blijven producten maken die op koolstof gebaseerd zijn, dat kan nu eenmaal niet anders. De opgave is om dat te doen zonder extra koolstof uit de bodem boven de grond te brengen, want dat brengt extra CO2 in het milieu en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de klimaatopwarming."
 

 


Lees verder:

Hoe bereik je de reductie van de embedded emissies?
"Het rapport beschrijft uitgebreid de verschillende routes en kijkt naar de mogelijke combinaties. Je kunt biobased grondstof gebruiken, dan haal je de koolstof niet uit de grond uit de fossiele voorraden maar uit planten, die het uit de lucht hebben gehaald. Je kunt producten recyclen, waarmee je de koolstof in het systeem laat en geen nieuwe toevoegt. Bij CCS - carbon capture and storage - haal je wel koolstof uit de grond, maar je stopt die daarna ook weer terug. En met elektrificatie gebruik je CO2 als grondstof en maakt er met waterstof uit elektrolyse allerlei nuttige stoffen mee. Al deze oplossingen brengen geen extra koolstof in het systeem."

 

Veel producten die de Nederlandse chemische industrie maakt worden geëxporteerd. De embedded emissies vinden dan niet hier plaats.
"Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. We kunnen natuurlijk alleen op onze nationale doelen focussen, maar daarmee los je het klimaatprobleem niet op. Met deze Routekaart hebben we gekeken naar alle mogelijkheden die de Nederlandse chemische industrie heeft om zelf in te grijpen om CO2-emissies te reduceren, ongeacht waar die emissie plaatsvindt. De conclusie is dat we zonder ook de embedded emissies aan te pakken de klimaatdoelen voor 2050 niet gaan halen."

 

Nu nog de overheid hiervan overtuigen.
"Het politieke systeem, ook op Europees niveau, is helaas zo ingericht dat alleen gekeken wordt naar de schoorsteenemissies en niet naar de embedded emissies. Dat inzicht ontbreekt nog.”

 

Toch is nauwe samenwerking met de overheid cruciaal voor het halen van de ambitie.
"De Routekaart onderstreept het belang van interactie tussen de verschillende partijen, waaronder de overheid. Zonder gaat het niet lukken. De overheid zou om te beginnen waardering moeten krijgen voor de in de Routekaart genoemde routes om CO2-emissies te reduceren. In de doelstellingen zou de CO2 die gerelateerd is aan grondstoffen en producten moeten meetellen, tenminste op nationaal niveau. Dat gaat ooit sowieso gebeuren. In Nederland is op dit moment 18 procent van de CO2-impact grondstof-gebaseerd. Stel dat je de overige 82 procent - de schoorsteenemissies - in 2050 hebt gereduceerd. In de huidige visie van de overheid zij we dan klaar. Maar dan ziet de overheid opeens die 18 overgebleven procent, en zegt: jullie zijn nog niet klaar. Ik ben ervan overtuigd dat ergens in het traject tussen nu en 2050 de spotlight op de embedded emissies zal worden gericht. Daar ontkom je niet aan. Om die aan te pakken zijn innovatieve, cross-sectorale technologieën nodig, die een lang ontwikkelingstraject nodig hebben. We moeten daar nu al volop in investeren, als we ze op weg naar 2050 op tijd rendabel willen inzetten. Anders gaat het niet lukken. En we moeten de transitie in één keer goed doen, en niet in twee fases waarin we investeringen doen in processen die we in de tweede fase weer moeten afbreken.”

 


VNCI-voorzitter Mark WIlliams tijdens de lancering vna het rapport - Fotografie: Henriette Guest

 

Waarom doet de chemische industrie het niet gewoon zelf?
“Zulke omvangrijke ontwikkelingstrajecten kunnen niet zonder samenwerking. Het is gebruikelijk dat je voor innovatie samenwerkingsverbanden aangaat, omdat zowel de maatschappij als bedrijven er een belang bij hebben. Niet alle benefits van zo’n innovatie-inspanning komen terecht bij de bedrijven die investeren, andere bedrijven en de samenleving als geheel krijgt er ook iets voor terug. Daarom is het gerechtvaardigd dat de overheid mee-investeert. Anders vraag je dingen van bedrijven waar zij maar deels belang bij hebben."

 

De transitie ingaan is ook eigenbelang. Het zorgt dat bedrijven hun license to operate behouden.
“Dat klopt. Als er een wereldwijd level playing field zou zijn, zouden bedrijven overal zo’n zelfde eigenbelang hebben. Maar als Nederland de ambitie heeft om vooruit te lopen, hebben bedrijven een alternatief: ze kunnen elders - tegen lagere kosten - geproduceerde producten importeren."

 

Bent u niet bang dat de hoge ambitie van deze Routekaart bedrijven afschrikt, met name de buitenlandse bedrijven?
"Nederland heeft er belang bij dat dat niet gebeurt, want we willen de werkgelegenheid en de kennisontwikkeling en de innovatie hier houden. En zolang er geen wereldwijd level playing field is, hebben we hulp van de overheid nodig om de bedrijven hier concurrerend te houden. De overheid wil zelf ook de transitie bewerkstelligen, in het besef dat die niet alleen een klimaatdoel maar ook een economisch doel dient. En wat die buitenlandse bedrijven betreft: de meeste zitten hier al heel lang en hebben zich verbonden aan Nederland. Ik ga ervan uit dat ze hier blijven produceren en samen met Nederland deze transitie in gaan. We hopen in het Klimaatakkoord met de verschillende partijen tot een traject te komen waarbij het zowel voor de overheid als voor de bedrijven haalbaar en justificeerbaar is. Zodat bedrijven het belang in hun hoofdkantoor kunnen uitleggen en de overheid het belang aan de burgers kan uitleggen."

 

Tot slot: wat kunnen bedrijven met deze Routekaart?
"De Routekaart zal bedrijven helpen bij het maken van keuzes. Elk chemiecluster zal een andere keuze maken uit de verschillende routes die erin staan beschreven. Zelfs bedrijven die ogenschijnlijk hetzelfde zijn, zullen verschillende keuzes maken, afhankelijk van de locatie en de samenwerkingsmogelijkheden. Iedereen zal moeten kijken wat voor de specifieke situatie de beste optie is."

 

Download hier het rapport Routekaart 2050: Chemistry for Climate

 

Lees meer: Terugdringen uitstoot broeikasgassen vraagt nu actie

 

Bekijk hier de video: